Blog Single

11 May

Barkod nedir? Nerelerde kullanılır?

Barkod nedir? Nerelerde kullanılır? Ne işe yarar?

Bir marketten alışveriş yaparken ürün ambalajı üzerinde yer alan barkodu kasiyerin bir barkod okuyucu yardımıyla okuttuğunu hatta bazı zamanlar okuyucunun bunları algılamasında güçlük yaşadığına çoğumuz denk gelmiştir. Ayrıca ürünleri buradan geçirirken çıkan dıtt sesi belki de hoşumuza gider bazılarımızın.

Peki burada yer alan bu sistem nasıl çalışır? Baktığımız zaman bize anlam ifade etmeyen bu kalın ve ince çizgiler içerisinde nasıl olur da bilgi saklar?  Bu sistemlerin altında yatan teknoloji nedir? İsterseniz tüm bu soruların cevabını yazımızda beraber inceleyelim.

 

Barkod nedir?

Barkod, verilerin görsel özellikli makinelerin okuyabilmesi için çeşitli kodlama yöntemleriyle sunulmasıdır. Her türlü ticaret malına konulabilen, o malla ilgili stok, fiyat gibi bilgileri içeren, değişen genişlikte çubuklar biçiminde, elektronik tarayıcıyla okunabilen simgedir.

 

Barkod üzerindeki çizgilerin anlamı nedir?

Yakından bakıldığı zaman üzerinde çeşitli incelik ve kalınlıklarda çizgiler barındıran barkod sanıldığının aksine üzerinde ürünün; fiyatına, cinsine ya da diğer özelliklerine yönelik bir bilgi tutmaz. Bu ve benzeri bilgiler daha önceden tanımlanmış olarak başka bir  veri tabanında tutulur. Barkod, üzerinde sadece o ürüne yönelik tanımlanmış olan bir referans numarası yer alır ve  bu referans numarası veri tabanındaki bir referans numarasıyla eşleştiğinde ürüne ait kayıtlı bilgiler kasa ya da bilgisayar ekranına gelir.

Ürüne ait bilgilerin barkod üzerinde yer almadığına az önce değindik, bunun son derece makul bir açıklaması vardır aslında. Eğer ürüne ait bilgiler barkod üzerine işlenseydi, bu bilgilerin herhangi birinde bir değişiklik yapmak istediğimizde şüphesiz piyasadaki tüm ürünleri toplamamız gerekecekti. Bu da son derece maliyetli bir yöntem olarak bizlere dönecekti.  Peki şimdi kafamızda canlanan o soruya bakalım: Ürüne ait bilgilerde bir değişiklik olduğunda bu nasıl yapılıyor? Cevabı çok basit, bilgilerin kayıtlı olduğu sistemdeki bilgiler değiştiriliyor ve barkod okutulduğunda karşımıza bu yeni bilgiler geliyor.

 

Barkod çeşitleri nelerdir?

Barkodun Dünya’da kullanılan bir çok çeşidi olmasına rağmen (Örn: UPC, EAN, EAN-13, EAN-8, Code 39, Code 93, Code 128. ) ülkemizde ve Avrupa’da kabul görmüş olanı EAN-13 çeşididir. EAN-13 Amerika’da kullanılan UPC barkod sisteminden türetilmiş bir sistemdir. EAN İngilizce “International Article Numbering Association”  yani Uluslararası Makale Numaralandırma Derneği kelimelerinin kısaltılmış halidir. EAN sistemi  perakende satılan ürünlerin numaralandırılmasında kullanılmaktadır.

Şimdi barkod üzerindeki gizemleri çözebiliriz.

EAN-13 sistemi 13 haneden oluşur.

Birinci kısım: veya simge kodunu gösterir. Her ülkenin kendine ait bir kodu vardır. Türkiye’nin kodu 869 dur.

 

İkinci kısım: Firma kodunu gösterir. Ülke kodundan sonra gelen 4 hanedir. Bu kod TOBB (Türkiye Odalar ve Borsalar Birligi ) bünyesinde bulunan Mal Numaralandirma Merkezi’nden alınır.

 

 

 

Üçüncü kısım: Firma kodundan sonra gelen 5 hanedir. Ürünü tanımlayan mamul kodudur.

Dördüncü kısım: En son rakamdır. Kontrol kodudur. Bu kod diğer rakamların hatalı okunmasını engellemek için belli bir formülle hesaplanan kontrol sayısıdır

 

Kontrol Kodunun Hesaplanması Nasıl Yapılır?

Barkod okuyucu barkodu okuduğunda bazı matematiksel işlemler yaparak okuduğu kodun doğru olup olmadığını teyit eder. Bunun içinde barkod numaralarının en sonunda olan kontrol kodunu kullanır. İsterseniz bunu daha iyi anlamak ve kavramak için bir örnekle açıklayalım.

Diyelim ki 9799753293685 koduna sahip bir ürün tarayıcıdan geçirildi. Yapılan hesaplamalar ve kontrol aynen aşağıdaki resimde gösterilen gibidir.

1- Sağdan başlayarak ilk hane tek olmak üzere tüm haneler tek çift diye ayrılırlar.

2- Tek hanedeki sayılar toplanır ve 3 ile çarpılır. 7+9+5+2+3+8= 34 x 3 = 102

3- Çift hanedeki sayılar toplanır. 9+9+7+3+9+6 = 43

4- Her iki rakam toplanır ve 10 sayısının katına ulaşmak için gerekli sayı eklenir. 102 + 43 = 145 + 5 =150

Barkod okuyucu barkodu okuduktan sonra yukarıda gösterilen işlemleri yapar. Eğer bulduğu kontrol kodu, okuduğu kontrol koduyla eşitse, barkod doğru okunmuş demektir. Yanlışsa tekrar okunması için uyarı verilecektir.

 

Kısaca barkodlar, parekende sisteminde ürünleri ayrıştırmaya yarayan, stok takibini ve satışı kolaylaştıran ve karışıklıkların önüne geçen bir sistemdir.

Bu yazımızda günlük hayatta en sık karşılaştığımız barkod sistemini, bu sistemin nasıl çalıştığını, üzerindeki numaraların neler ifade ettiğini anlattık. Teknolojiye dair bir başka yazımızda tekrar buluşmak üzere, esen kalın.

 

Related Posts

Leave A Comment

20 + nineteen =